Welkom bij Zelfregie.com
Mag ik me voorstellen: ik ben Gerard Donkers. Ik ben werkzaam geweest in de sociaal-pedagogische hulpverlening, in het maatschappelijk werk en als docent in het hoger beroepsonderwijs. Daarnaast heb ik 21 jaar ervaring in het werken met werkende (en werkloze) jongeren in het kader van de FNV-jongerenbeweging. Ongeveer dertig jaar gaf ik colleges aan de AVANS-hogeschool in 's-Hertogenbosch. In 1999 promoveerde ik op de methodiek van het maatschappelijk werk. Momenteel ben ik onder meer als kerndocent verbonden aan de wetenschappelijke masteropleiding 'Sociale Interventie' van het LESI. Daarnaast ben ik freelance werkzaam als auteur, docent en onderzoeker.
Wat wil ik met deze website?
Met deze website wil ik professionals en ook burgers in het algemeen ondersteunen in het reflecteren op zichzelf, de ander en de samenleving in het licht van hun eigen waarden, doelen en verlangens. Langs deze weg hoop ik een kleine bijdrage te leveren aan versterking van hun zelfregie voorzover die is gericht op verbetering van het eigen persoonlijk functioneren en op verbetering van de sociale kwaliteit van onze samenleving. Empowerment of versterking van het zelfregulerend vermogen van individuen, gezinnen, groepen, organisaties en samenlevingsverbanden wordt heden ten dage door velen gezien als een centrale opdracht van vernieuwend beleid. In mensgerichte beroepen komt versterking van zelfregie naar voren als een belangrijk sturingsconcept.
Maar:
- Is de term 'zelfregie' of 'zelfsturing' wel dekkend voor de sociale sector? Is het jasje voor de sociale beroepen niet te eng?
- Is zelfregulering niet te veel een psychologisch en te weinig een sociologisch of systemisch begrip?
- Sluit het niet te sterk aan bij de moderne mythe van het rationele individu dat zijn leven helemaal in de hand zou (moeten) hebben en niet meer afhankelijk mag zijn van anderen? Is het begrip dus niet te individualistisch?
- Gaat de nadruk op versterking van de zelfregie juist niet ten koste van de kwetsbaren en zwakkeren in de samenleving?
En zo stelt u zichzelf wellicht nog wel meer kritische vragen bij dit thema.
Met behulp van praktijkgericht onderzoek heb ik de laatste twintig jaar het thema van de zelfregie uitgediept en geschikt proberen te maken voor de sociale beroepen. Ik heb het voorstel gedaan voor een sociaal-constructieve benadering van veranderkundig handelen. Mijn boek Grondslagen van veranderen, naar een methodiek zonder keurslijf (Boom Uitgevers Den Haag 2010) is een introductie in verschijnsel, achtergronden en kenmerken van deze veranderkundige benadering. Het boek eindigt met een reflectiemodel dat bestaat uit negen basisprocessen (competenties en condities) van social changing. Dit reflectiemodel is een geschikt hulpmiddel gebleken om het eigen handelen als cliënt, vrijwilliger, professional, team van professionals en organisatie kritisch te volgen, te evalueren en te verbeteren. De waarde ervan is vooral gelegen in het opsporen van eenzijdigheden in details van iemands handelen en in het zoeken naar een bevredigende samenhang tussen verschillende tegenpolen in manieren van omgaan met zichzelf, de ander en de samenleving.
Het model is uitgetest bij professionals en organisaties in maatschappelijk werk, culturele en maatschappelijke vorming, sociaal-pedagogische hulpverlening, in het voortgezet middelbaar beroepsonderwijs en in het hoger beroepsonderwijs.
De bedoeling van deze website is tweeërlei.
1. Podium voor uitwisseling van kennis en ervaring over de manier waarop u en ik bezig zijn om het zelfregulerend vermogen van u zelf en van anderen af te breken of juist aan te spreken en te versterken:
- via de directe weg van uw dialoog met anderen en
- via de indirect weg van beleidsbeïnvloeding en verbetering van omgevingscondities.
2. Informatie over ontwikkelingen in en rond veranderkundige theorievorming waarin het accent ligt op versterking van zelfregie.
Ik hoop dat velen zich voelen aangesproken door de hier gepresenteerde open benadering van veranderen en mee willen denken in het uitdiepen, bekritiseren en ontwikkelen ervan. Mogelijk kunnen rond dit basale veranderconcept nieuwe bruggen worden geslagen tussen verschillende soorten van disciplines, beroepen, methodieken en werkvelden.
De Minotaurus
Boven deze pagina staat een schilderwerk van Bettine Uhe. Het heet De Minotaurus: de stier van Minos. De legendarische koning Minos regeerde rond 2000 voor Christus op Creta. Volgens het verhaal werd zijn vrouw, de koningin, verliefd op een witte stier die uit de zee opsteeg. Koning Minos gaf opdracht een houten koe om de koningin heen te bouwen, zodat het beest haar niet kon verwonden en zij ermee kon vrijen. Een monster werd geboren, de Minotaurus. Hij werd in het hart van een speciaal voor hem gebouwd labyrinth vastgehouden. Ieder jaar moest Athene zeven zonen en zeven dochters aan koning Minos leveren om het beest te voederen. Zij moesten het labyrinth in en werden door het afschuwelijke monster opgegeten. Niemand vond ooit de weg terug uit het labyrinth. Het was uiteindelijk de bijzonder knappe en onverschrokken Atheense held Theseus die met de hulp van Minos' dochter Ariadne de Minotaurus versloeg. Voordat Theseus het labyrinth in moest, stopte ze hem een knot wol en een zwaard toe. Na de stier te hebben gedood, kon hij door de afgewikkelde draad (de draad van Ariadne) uit het labyrinth ontkomen.
Op het schilderij is het monster echter een nieuw gezicht gegeven. Het vertelt een andere versie van het verhaal. De Minotaurus zit niet langer meer in het binnenste van het labyrinth, maar troont er als het ware bovenop. De verschijning van het kwaad is in onze tijd veel minder eenduidig dan in de oeroude verhalen.
Kunnen wij het monster een nieuw gezicht geven? Is die stier wel zo kwaad als hij in de oude verhalen verschijnt? Kunnen we daar toch niet anders naar kijken? Het monster heeft zichzelf niet gemaakt. Hij is geboren uit de liefde tussen de koningin en een prachtige witte stier. Wat kan dat vreemde monster in de tegenwoordige tijd voor ons betekenen? Wie of wat is voor ons dat monster? Of is dat ons eigen leven? Zijn we het zelf? En moeten we eerst een grote held worden zoals Theseus, voordat we dit monster kunnen verslaan? Of kunnen ‘gewone mensen' dat ook?
Deze website wil het monster niet onthullen. Het wil mensen ondersteunen in het leren omgaan met zichzelf en de samenleving. l Leren omgaan met conflicten en agressie, met spel en genot, met verdriet en lijden, met mensen uit andere culturen en met onze eigen vrienden en bekenden.